Moody'si beklemeyin ülke kredi notunu kendiniz verin.

Sabahtan beri Moody'si bekler olduk. Ben size yardımcı olayım. 5. MAyıs 2012 tarihli Habertürk'teki köşemde yayımladığım yazıyı tekrardan bilginize sunuyorum.

Ülke kredi derecelendirmesi yapılırken sadece ekonomik gelişmelere bakarak karar verilmiyor. Ağırlığı değişmekle beraber, ekonomi dışındaki konular da hayati önem taşıyor.

DEMOGRAFİK EĞİTSEL VE YAPISAL FAKTÖRLER
* Risk derecelendirilmesi yapılan ülkenin nüfus artış oranı,
* Yaş dağılımı ve nüfusun bağımlılık oranı (14 altı + 65 üstü / 15-64 yaş arası)
* Çocuk ölümleri, hayat beklentisi ve sağlık hizmetlerinin gelişmişliği,
* Kentsel nüfusun toplamı ve nüfusa oranı (şehirleşme)
* Etnik, dinsel ve dilsel azınlıkların dağılımı,
* İkinci ve yüksek eğitime katılım oranları,
* Özellikle uluslararası karşılaştırmaya yarayacak eğitim kalitesini ölçen herhangi bir ölçütün yıllar itibarıyla gelişimi,
* Yaşam standartlarını ölçmeye yarayan; satın alma paritesine göre ölçülmüş kişi başına milli gelir, kişi başına düşen kredi miktarı,
* Gelir dağılımı, refah ve toprak sahipliği bilgileri,
* Ulaştırma ve telekomünikasyon altyapısı standartları ve ana planları hakkındaki bilgiler.

Bir Temel fıkrası

Yurtdışında yaşayan bir hemşerim, son günlerde yayımlanan BIS, IMF ve OECD raporlarını hatırlattıktan sonra, nedenini tam anlamasam da, aşağıdaki fıkrayı anlattı.

Birgün Temel'le Fadime'nin köyüne sağlık uzmanları gelmişler. Erkekleri ve bayanları ayırdıktan sonra, doğum kontrolu ve diğer bazı konularda köylülere bilgi vermişler ve sorularını cevaplamışlar.

Akşam eve erken gelen Temel, Fadime'ye ısrarla uzmanların neler anlattığını sormuş. Fadime biraz utangaç bir tavırla, doğum kontrol yöntemlerini anlattıklarını söyleyip kestirip, atmış.

Temel biraz daha ısrarlı bir biçimde, "Başka hiç birşeyden bahsetmediler mi?" diye sormuş. Fadime dayatmalara dayanamamış, "Bir de ön sevişme diye birşey anlattılar." demiş. Buna çok sinirlenen Temel, "O ne demek?" diye hiddetlenmiş. Fadime, "Seks sırasında partnerini uyarmak için yapılan şeylermiş." diye olayı kapatmaya çalışmış.

Ertesi sabah Temel evden çıkarken, mutfafta olan Fadime'ye bağırmış, "Fadime, akşam için seni şimdiden uyarıyorum" diyerek kapıdan çıkmış.

Temel kim, Fadime kim, sağlık uzmaları kim? Yorumu size ait.

Küresel altyapı yatırımları ve finansman sorunu

Hükümet yerel seçimlere hazırlanırken 3. Havaalanı, 3. Boğaz Köprüsü gibi mega altyapı projelerinin bazı çevrelerce istenmediğini, hatta engellendiğini ileri sürdü. İşin siyasi ve teknik yanı bir tarafa, ben burada finansman konusunda bazı şeyler söyleyeceğim.

Öncellikle bilinmesi gereken şey şu; bir ekonominin büyüme mücadelesinde, kamunun üzerine düşen ilk ve en önemli görev, altyapı yatırımlarını yapmaktır. Altyapı bir doğal tekeldir ve kamu malıdır. İki şehir arasına birden fazla demiryolu yapılmaz. Aynı şehre birden fazla su ve kanalizasyon hattı döşenmez. Dolayısıyla altyapının özelleştirilmesi, tamamen piyasa koşullarına bağlı olarak işletilmesi mümkün değildir. Eğer özel sektörün kısmi dahli gerekiyorsa, mutlaka bağımsız bir otorite tarafından düzenlenmesi ve denetlenmesi gerekir.

Yıllık 13 trilyon dolarlık piyasa

Geliyor hazır mıyız?

Bayram bitti piyasaların rengi kırmızıya döndü. Dolar yukarı, borsa aşağı gidiyor. İsterim ki sadece birkaç günlük bir hareket olsun.

Ama pek öyle görünmüyor. Şimdi piyasa uzmanları gelmekte olanın bir düzeltme olup olmadığını tartışıyorlar. Eğer düzeltme ise, önce dövizin yukarı hareketi sonrasında da TCMB’nin faiz yükseltmesiyle bu salvoyu geçiştirebiliriz. Birileri biraz zarar yazar, olur biter. Çok can yanmaz.

Ama gelen, son IMF, OECD ve BIS raporlarının söylediği gibi, kısa dönemli faiz hareketiyle geçiştirilemeyecek kadar büyük bir dalga ise o zaman ne yapacağız? Gelin önce anlamaya çalışalım.

“Şu gelen atlı mıdır?”