Dış dengede asıl sorun ara malı dış ticareti açık veriyor

Ana akım medyada izliyor, okuyorsunuzdur. Uzun unvanlı insanlar çıkıp, ekonomi yıllık üç mü büyümüş beş mi tartışıyorlar. Kimse, büyüme nasıl olmuş, dışa bağımlılık ne kadar, sorgulamıyor. Diğer ülkeler bizim kadar başarılı değil demeye getirip millete gazı veriyorlar.

Ancak herkes büyümenin dışa bağımlılığını biliyor. “Ne yapalım bu kısa sürede değişmez” diyerek konuyu geçiştiriyor.

Aslında konu hayati öneme sahip. Güzel olan bu gibi sorunları araştıranlar eksik olmuyor.

Geçenlerde elime T. Kalkınma Bankası’nın Ocak 2016 tarihli bir araştırması geçti. Sayın Ömür Genç “Türkiye Ara Malı Dış Ticareti”ni araştırmış. http://www.kalkinma.com.tr/data/file/raporlar/ESA/ga/2016-GA/Turkiye_Ara_mali_Dis_Ticareti.pdf) 

Değerli araştırmayı dikkatle okumanızı öneririm.

Çalışma hammadde ve ara malı tanımı yaparak başlamış. “Hammadde; üretilecek ürünün yapısına şekil veya bileşim değiştirerek giren maddelerdir. Ara malı ise başka bir malın üretim sürecinde girdi olarak kullanılan mallarıdır.”

Kamu ihalelerinde yerli malı nasıl desteklenmeli?

Yerli üretimi destekleme ve yerli malı kullanımını çoğaltmak, yüz yıllardır süren bir çabadır. Sanayileşmenin ilk yıllarından bu yana süren yöntem araştırmaları, 1990’lı yıllardan bu yana küreselleşmeye yenildi denebilir.  Dünya Ticaret Örgütü ve Avrupa Birliği kuralları ülkeleri içinden çıkılması zor cenderelere soktu.

Ancak bu saptama, başta sanayileşmiş ülkeler olmak üzere, üretici ülkelerin bu işten vaz geçtikleri anlamına gelmiyor. Uluslararası dev şirketler dışarıda ucuza ürettikleri malları kendi ülkelerine ithal ederken ürünün aslında yerli olduğu konusunda karar alıcıları ikna edebiliyorlar.

Bu konuda en bilinen örnek Apple ürünleridir. Çin’de üretimin maliyeti 150-200 dolar arasında olan bir telefonun, ABD’deki fiyatı 700-800 dolar Türkiye’deki satış fiyatı ise 1200 dolar civarındadır. Buradaki iki ülke arasındaki en önemli fark, tüm karın Amerika’ya getirilmesidir.

Bizdeki örnek